Ik heb een klassieker gekocht. Op zoek naar vakantieboeken, die wat meer zijn dan de makkelijke thriller, kwam ik op een lijst terecht, die de 50 beste romans uit de wereldliteratuur opsomde. En soms moet je het jezelf wat moeilijker maken, vind ik. Ook al doet het heel erg aan de middelbare school denken. Maar dat is ondertussen ook alweer 50 jaar geleden, dus waarom niet? En als je het dan toch hebt over het verleden: A la Recherche du Temps Perdu (Op zoek naar de Verloren Tijd in het Nederlands) heb ik altijd een prachtige titel gevonden. Vandaar deze keuze, Proust it is!

Op zoek naar de Verloren Tijd

Gelukkig is er een inleiding van A la Recherche du Temps Perdu. Want wat ik met mijn onnozele hoofdje niet wist, is dat dit slechts deel 1 is van een enorm epos van in totaal 7 delen. Het eerste deel heet De Kant van Swann.

In de inleiding wordt uitgebreid ingegaan op de betekenis van Marcel Prousts idee├źn en hersenspinselen. Dat hij begon met deel 1 en deel 7 en daar vervolgens vijf delen tussenin heeft geschreven, aldoor uitweidend, is bijzonder te noemen. En ook dat drie van de zeven delen postuum zijn uitgegeven.

Wat ik heel bijzonder vind, is dat zijn huishoudster hem hielp met het schrijven. Het woord secretaresse was klaarblijkelijk nog niet bedacht. Zij plakte “muizentrapjes” tussen de teksten van A la Recherche du Temps Perdu. Muizentrapjes zijn strookjes papier, waar tekst op is geschreven en die zigzaggend worden gevouwen, zodat ze maar weinig plek innemen. Nu doen we dat met de computer en “insert”, toen deden ze dat met muizentrapjes.
En dat Proust wel hield van een beetje uitweiden, blijkt uit een zin, die anderhalve pagina van het boek beslaat! Daar zullen heel wat muizentrapjes bij gezeten hebben, er komt geen eind aan!

Als je dat vergelijkt met de tekstjes die we nu schrijven. Een alinea mag niet langer zijn dan 150 woorden. Je zinnen moeten gevarieerd zijn. Niet meer dan 25% van je tekst mag niet meer dan 20 woorden bevatten. Je moet vaak transitiewoorden gebruiken, actieve werkwoordsvormen en meerdere subkopjes. En al helemaal geen moeilijke woorden gebruiken.
We zijn nu zo gewend aan het lezen van dit soort staccato tekstjes, dat het lezen van A la Recherche du Temps Perdu echt een uitdaging is. Ik hou niet van dat woord, maar in dit geval klopt het.

Alle 7 delen van A la Recherche du Temps Perdu (Op zoek naar de Verloren Tijd) van Marcel Proust

A la Recherche du Temps Perdu

Je zou de titel, A la Recherche du Temps Perdu, kunnen vertalen als: op zoek naar herinneringen. Officieel is het vertaald als: Op zoek naar de Verloren Tijd.

De smaak van een schelpvormig cakeje, Petite Madeleine geheten, dat in thee is gedoopt voert Proust terug naar het huis van zijn opa en oma in Combray. En een geluid van een lepel, dat tegen de rand van een bord tikt, zorgt voor een herinnering van een treinreis lang geleden.
En natuurlijk, dit herkennen we allemaal. De reuk van verrot hout brengt mij terug naar het schuurtje bij mijn grootouders in Huizen. Ik verschuilde me vaak in dat schuurtje, gewoon om lekker alleen te zijn.

Een boek roept herinneringen op, maar kan ook zelf een herinnering worden. Ik ben er in begonnen, in het verhaal zelf. De verteller wordt al 16 pagina’s lang wakker (!). Eerst mijmert hij over het wakker worden zelf en zo langzamerhand worden de mijmeringen een verhaal. Daar ben ik nu.
Het eerste deel behelst een kleine 500 pagina’s.
Ik neem het mee deze zomer, als we op vakantie gaan. A la Recherche du Temps Perdu, op zoek naar mijn eigen herinneringen, over de reis en over wat achter me ligt, veel verloren tijd …


Zoek je nog inspiratie voor boeken om te lezen voor de vakantie? Dit is mijn lijstje van Beste Boeken van 2020, misschien heb je er wat aan! Aan 2021 ben ik nog niet toegekomen. Maar misschien zet ik er A la Recherche du Temps Perdu wel op, we zullen het zien!

Voor meer informatie: De kant van Swann (Op zoek naar de Verloren Tijd, deel 1) | Marcel Proust