Had ik jullie al eens verteld, dat ik af en toe in opdracht voor anderen schrijf? Dat doe ik om dit blog te bekostigen. De meeste opdrachten liggen goed in het verlengde van dit blog. Maar af en toe krijg ik onderwerpen, waar ik niet veel van weet. Zo zocht ik bijvoorbeeld een tijdje geleden uit wat VPN was.
Dit keer kreeg ik een opdracht om over bitcoins te schrijven. Natuurlijk had ik er van gehoord, maar ik had me er nog nooit in verdiept. Daarom ben ik gaan uitzoeken wat ik erover te weten kon komen. En er is veel informatie te vinden. Als je er echt in wilt duiken, dan is een kennisbank als Beste Bank een hele goeie. Het uitleggen van de materie gaat stapsgewijs en met veel aanvullende informatie.

Maar ik ga hieronder proberen om op een makkelijke manier uit te leggen wat bitcoins zijn, zodat ook andere 60-plussers zonder financiële achtergrond het kunnen begrijpen.

Online Munt

Een bitcoin is een elektronische online munt. Hij werd bedacht door “Satoshi Nakamoto”. Deze naam staat tussen aanhalingstekens omdat dit een schuilnaam is. Het kan zijn dat het 1 persoon is, maar logischer is het, dat het een groep mensen is, die uit onvrede met de manier waarop banken zaken doen een alternatief zocht. Als reactie op de val van de Lehman Brothers-bank eind oktober 2008 kwam deze Satoshi Nakamoto met een digitale munt, die voor iedereen toegankelijk is en bovendien fraudebestendig is. Het idee is dat dit zou moeten leiden naar een beter monetair systeem.

Hoe komen bitcoins in circulatie?

Satoshi Nakamoto ontwierp een manier om de bitcoins zo geleidelijk mogelijk op de markt te brengen: een beloningsysteem, waarbij iedereen kan deelnemen. De deelnemer wordt eerst beloond als hij de blockchain controleert en daarna wordt hij beloond als hij een cryptovraagstuk oplost. De tweede beloning levert meer op dan de eerste. Deze beloningen worden vervolgens uitgekeerd in bitcoins en zo wordt deze cryptomunt in circulatie gebracht.

Van tevoren bedacht Satoshi Nakamoto dat er in totaal 21 miljoen bitcoins in omloop zouden worden gebracht. Hijzelf lanceerde de eerste bitcoin op 3 januari 2009. Vanaf dat moment tot nu zijn er een kleine 18,5 miljoen bitcoins gedolven. Net als met zilver en goud zijn de bitcoins nu een schaars product aan het worden. In 2140 zal de laatste bitcoin gedolven worden.

Je merkt misschien op, dat ik het werkwoord “delven” gebruik. Door de vergelijking met de schaarste van zilver en goud heten de deelnemers “miners”, oftewel mijnwerkers. Vandaar dat de gebruikte terminologie te maken heeft met dit minen en delven. Men gebruikt Engelse en Nederlandse woorden door elkaar.

Blockchain

Mijn jongste, Jurriaan, is 27 en weet veel van computers en dingen die daarmee te maken hebben. Ik vroeg aan hem wat hij wist over blockchains, de technologie waarmee bitcointransacties werken. Hij probeerde het mij in jip-en-janneke-taal uit te leggen:

“Zie het als een A4’tje. Op het A4’tje worden een tig aantal transacties opgeschreven. Bijvoorbeeld “Jeannet betaalt Jurriaan 1.000 btc” en “Pietje betaalt Klaasje 200 btc”. Als het A4’tje vol is (1 MB), dan wordt het afgesloten (het block) en aan de ketting (the chain) geregen. De ketting, de blockchain, wordt dus steeds langer.” Iedereen kan deze blockchain inzien en downloaden. Jur heeft het me laten zien.

Miners

Om het blockchain-systeem te laten werken dient er continu gecontroleerd te worden. Degenen die de ketting controleren heten miners. Alle miners downloaden de blockchain, zodat iedereen dezelfde kopie van de chain heeft. Dat betekent dus, dat er geen centraal register bestaat, die de boel controleert, maar een gedecentraliseerd systeem, waar iedereen elkaar controleert. Iedere deelnemer of miner controleert de andere deelnemer/miner of zijn kopie van de blockchain hetzelfde is als alle andere kopieën van alle andere miners. Het is daarom fraude-bestendig. Bovendien is zo’n gedecentraliseerd register veel beter bestand tegen aanvallen van buitenaf.
Ergens las ik, dat mining gezien kan worden als “competitive bookkeeping”.

Om één en ander visueel wat inzichtelijker te maken, kun je dit filmpje van de NOS bekijken.

Zoals Jurriaan het uitlegt: “Is het A4’tje met alle transacties dat ik op mijn computer heb staan, helemaal gelijk aan het A4’tje dat miner A en miner B en miner C enz. op zijn computer heeft staan? Op het moment dat mijn computer dat gecontroleerd heeft, dus als alle kopieën gelijk blijken te zijn, dan wordt de blockchain gevalideerd en worden de transacties die op het block staan geaccordeerd. Zie het voorbeeld hierboven: de 1.000 bitcoins die Jeannet betaalt aan Jurriaan, gaan naar de portemonee (the wallet) van Jurriaan, en bij Jeannet gaan de 1.000 bitcoins uit haar wallet.”

Voor dit werk dat de computer van de miners verricht, worden ze beloond met een x aantal bitcoins. Maar het belangrijkste, voor de miners zelf komt nog: ze krijgen nu toegang tot het cryptovraagstuk. En zoals eerder al verteld, deze beloning is zeer lucratief.

Cryptovraagstuk

Het cryptovraagstuk is voor de miners het uiteindelijke spel cq doel. Want hiermee zijn veel bitcoins te verdienen.

De computer van de miner probeert het cryptovraagstuk op te lossen door biljoenen mogelijkheden te checken en zelfs mogelijkheden te raden totdat het antwoord, de oplossing, wordt gevonden. Elke 10 minuten verschijnt er zo’n wiskundig probleem en elke miner probeert als eerste de oplossing te vinden van deze rekensom. Want alleen de eerste krijgt een beloning van wederom een x aantal bitcoins. Vergelijk het weer met goud delven: de eerste mijnwerker die goud vindt, gaat er met het geld vandoor. De andere mijnwerkers hebben voor niets gewerkt.

Wat zijn bitcoins? En wat kun je ermee doen?

Verspilde elektriciteit

Omdat de computer zoals gezegd vele biljoenen dingen moet controleren, maar ook dingen moet raden, kan het vinden van de oplossing misschien in een paar uur lukken. Waarschijnlijker is het, dat het een paar maanden duurt. Capaciteit om de oplossing te vinden is dus cruciaal; hoe meer computers een miner tot zijn beschikking heeft, hoe meer kans hij heeft dat hij als eerste de oplossing kan vinden. Snelheid is belangrijk. Miners verenigen zich daarom in zogenaamde pools. Hoe meer computers/miners in een pool zitten, hoe meer kans de pool heeft om als eerste de oplossing te vinden en dus de beloning te krijgen. Ook geluk speelt een rol.

Mining kost dus heel veel computercapaciteit. En omdat alleen de eerste de beloning krijgt, kost mining enorm veel verspilde elektriciteit. Immers, stel dat 10.000 computers bezig zijn met het vinden van de oplossing van het cryptovraagstuk X en er is maar één computer die de oplossing vindt. Dan hebben 9.999 computers voor niets zitten draaien. Want dan begint het “delfspel” weer opnieuw met cryptovraagstuk Y.

Om deze reden haken veel miners op den duur af. Als “lonely wolf” lukt het je niet om op tijd het cryptovraagstuk op te lossen en kost het je meer elektriciteit, dan het je aan geld oplevert. Je kunt je dus verenigen in een pool, maar dan moet je wel zeker zijn, dat dit een goed werkende pool is, die je wat oplevert. “Opbrengsten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst!”

Wat kun je met bitcoins?

Hoe kom je aan bitcoins en waar kun je ze voor gebruiken? Als je niet zelf in de goudmijn wilt werken, kun je gewoon goud kopen. Evenzo, als je niet zelf bitcoins wilt minen, kun je gewoon bitcoins kopen. De mensen die handelen in de koop en verkoop ervan noem je makelaars, ook wel cryptobrokers genoemd. Met de virtuele munt kun je betalen en je kunt ermee gokken (speculeren).

* Ruilmiddel

Omdat er geen tussenpersoon tussen de betaler en de ontvanger staat, zijn er nauwelijks kosten. Het is snel en het is goedkoop. Maar bitcoins zijn geen wettelijk betaalmiddel. Het is slechts een ruilmiddel, net als zilver en goud dat zijn. Dat betekent, dat er vertrouwen in deze digitale munt moet bestaan, wil je een betaling in bitcoins accepteren.

* Gokken met bitcoin futures

Sinds eind 2017 bestaan er futures. Een bitcoin future is een contract waarmee je het recht krijgt om een bitcoin op een specifieke datum tegen een specifieke prijs te kopen of te verkopen. En de grote vraag is dan natuurlijk: gaat de prijs stijgen of dalen vóórdat het contract afloopt? Bitcoins hebben nogal de neiging enorm te stijgen en enorm te dalen in waarde. Op dit moment is de Bitcoin zo’n 8500 euro waard. Dat was 2 maanden geleden nog 4500 euro, maar 4 maanden geleden was het nog 9500 euro!

Bubbel of geen bubbel?

Bij bitcoins gaat het dus heel erg om het feit of mensen vertrouwen hebben in deze digitale munt. Dit “nieuwe geld” kan een antwoord zijn als mensen op een gegeven moment hun banken niet meer vertrouwen. Of dit gaat gebeuren ligt in de schoot van de toekomst.

Mijn lief, die veel over geldzaken weet, vertelt altijd het verhaal van de “Zwarte Tulp”. Tijdens de tulpenmanie rond 1636-1637 beloofden handelaren tulpenbollen die nog niemand had gezien. Tulpenbollen werden speculatieve handelswaar. De gekte dreef de prijzen op tot exorbitante hoogte, zelfs tot de bol zijn gewicht in goud waard was. Het bleek een farce te zijn en velen zijn het schip in gegaan.

Wil je meer weten over bitcoins, ga dan eens naar de al eerder genoemde kennisbank Beste Bank. Daar kun je alles vinden, wat je maar wilt weten over bitcoins. Je kunt er bijvoorbeeld ook lezen, dat de Bitcoin (met een hoofdletter) de meest gebruikte bitcoin is van dit moment. Maar er zijn veel meer cryptomunten. Op dit moment zijn er 919 verschillende soorten cryptomunten in omloop. Er zijn er slechts een aantal belangrijk. Wist je dat er ook een cryptomunt bestaat die Gulden heet? En dat is voor ons 60-plussers toch echt een leuk weetje!


Dit artikel komt voort uit een samenwerking.