saudade, de weemoed die iedere moeder voelt

Laatst las ik een artikel in de Flow met de titel Saudade. De journalist Olivia Gagan bespreekt daar het gevoel wat door de Portugezen saudade genoemd wordt. Het zoete gevoel van gemis van dingen die voorbij zijn, van liefdes die voorbij, van plekken die niet meer bestaan.
De weemoed van een moeder is ontzettend saudade.

Saudade, een mengeling van gemis, nostalgie en verlangen

Olivia Gagan beschrijft in het artikel, dat ze op een plek kwam, waar ze tien jaar geleden een paar jaar had gewerkt en waar ze sindsdien niet meer was geweest. Die plek was compleet veranderd. Zoals in alle steden was het straatbeeld veranderd door nieuwbouw en door nieuwe hippere winkels.

Het was alsof ik een klap kreeg van een intense herinnering aan het verleden, ik bleef achter met een gevoel van verdriet. Ik kon het niet goed duiden. Het was een verlangen naar iets, een plek, een tijd, in combinatie met het gevoel dat wat ik miste voor altijd weg was en dat ik niet meer terug kon. Alles was anders geworden. (citaat Flow)

Ik herkende dat gevoel. Als je al wat ouder bent, zijn er veel dingen voorbij. Daar zijn veel herinneringen voor in de plaats gekomen en de meeste daarvan bezie je met een glimlach.
“O ja, weten jullie nog, dat jullie met die walnoten gingen strooien, nou ja, gingen gooien, omdat het Sinterklaas was? En dat al die noten kapot waren, onze hele oogst van dat jaar, en dat er allemaal vetvlekken in het tapijt zaten!”
Anecdotes die je vertelt met een glimlach en waar iedereen om moet grinniken. Ballorige kinderen, maar met zoveel lol en leven in zich, dat je er toen wel een beetje boos over was, maar nu met liefde aan terug denkt.

Dit is geen saudade. Er zit misschien wel nostalgie in, maar gemis en verlangen niet. Eigenlijk ben je best blij, dat je je walnoten nu weer gewoon kunt opeten en je tapijt er schoon uit ziet.

Wat Olivia Gagan vertelt is dat ze met een gevoel van verdriet achter bleef. Dat het bijna smart was, pijn. Daarom is weemoed zo’n mooi woord in deze.

Saudade, afscheid nemen van kinderen, die veranderen in volwassen mensen.

Saudade, wat betekent het?

Vertaald betekent saudade ongeveer iets als: een melancholiek soort gevoel van onvolledigheid, door herinnering verbonden aan momenten van verlies van iets of iemand, afscheid van een plek of ding of afwezigheid van bepaalde ervaringen en fijne dingen die geweest zijn. (citaat Flow)

Mijn ergste moment van saudade was toen wij de zolderverdieping gingen opruimen. Het speelgoed van de kinderen stond daar te verstoffen en het plan was om die zolder om te bouwen tot een mooie kamer voor onze middelste. De 10 bakken LEGO waar hij zijn hele jeugd eindeloos mee had gespeeld gingen naar een opvanghuis in Almere.
Ik zie me daar nog zitten, een wat donkere zolder, die bakken die uitgezocht moesten worden en opeens kwam het binnen, dat gevoel. Dit kwam nooit meer terug. Dat kind was er niet meer, dat was een puber geworden. Hij zal nooit meer zo intensief in zijn spel zitten, ik zal nooit meer op die manier van hem kunnen genieten. Die onbevangenheid van zo’n kind, spelend in zijn eigen wereld, zich niets aantrekkend van wat er om hem heen gebeurt. Terwijl ik dit schrijf, raak ik nog geëmotioneerd.

Vroeg of laat zal elke moeder dit meemaken. Terwijl je vroeger dacht, “als de kinderen het huis uit zijn, dan ga ik eindelijk eens echt mooie borden kopen”, denk je nu met weemoed aan die gedachte terug. Je mist pas iets, als het voorbij is, als je het niet meer hebt.
Het empty-nest syndroom heeft alles te maken met saudade.

Kinderen worden mensen

Soms kan ik het nog steeds niet bevatten. Dat kinderen veranderen in volwassen mensen. Je vrienden blijven gewoon nog steeds je vrienden. Ze veranderen wel, ze worden ouder, grijzer, maar je hebt nog steeds dezelfde soort gesprekken met ze.
Kinderen verdwijnen! Er ontstaan prachtige lieve volwassen mensen voor in de plaats, maar die kinderen zijn er niet meer. Je hebt heel andere gesprekken met ze, ze doen andere dingen, ze zien er heel anders uit. Het is dat je ze de hele tijd hebt gezien, en dat het dus onder je neus is gebeurd, anders geloof je dat toch bijna niet!

Het is het wonder van het leven, maar het laat ons moeders achter met saudade. Met weemoed, waar we mee zullen moeten leren leven. Dat lukt, maar het blijft raar. Herken je dit gevoel?



Voor nog meer Portugese saudade: luister eens naar Cristina Branco. Ze zingt over dit gevoel en hoewel je de taal misschien niet machtig bent, komt het wel binnen.

Door Jeannet

20 gedachte over “Saudade, waarom elke moeder dit kent”
  1. Een heel herkenbaar stukje Snet. Dit gevoel is onlosmakelijk verbonden met ouder worden… Wat mooi dat er in het Portugees één woord voor is en een mooie aanleiding om weer eens naar Cristina Branco te luisteren. Veel nummers van haar hebben een melancholische sfeer. Prachtig.

    1. Hoi Moon, dank voor je lieve woorden. Voor mij was de nieuwe Cristina Branco ook verrassend. Ze is wel gegroeid of veranderd zo je wilt in die 20 jaar, dat ik haar uit het oog ben verloren. Ik zou naar haar optreden gaan eind april, maar er kwam een enkeltje tussen 🙂 Tot snel, kus, Jeannet

    1. Hoi Balou, nee, dat klopt hoor. Niet alleen moeders hebben dit, maar ik heb het naar die relatie toegeschreven. Je kunt het ook hebben bij plekken, maar ook bij herinneringen aan vroeger, toen sommige dingen misschien wel beter of leuker waren. Maar als het goed is verandert saudade op een gegeven moment in liefdevolle herinnering en heb je die steken in je hart niet meer. Dank voor je reactie trouwens, gr. Jeannet

  2. Hier geen empty nest gevoel wel empty crib. Mis kleine onbevangen mensjes. Ook ik ben de zolder aan het opruimen en tref babykleertjes, speelgoed ed en word er gewoon wat verdrietig van…ik hou van ze zoals ze nu zijn maar wat gaat het snel

    1. Hoi Véronique, jij kent het, dit gevoel, heel duidelijk. Dat empty crib gevoel, waar jij het over hebt, maakt, dat je een tweede, derde, vierde of zelfs vijfde kind wil. Ik weet niet hoeveel kinderen je hebt, maar dan weet je dat … 🙂 Ik heb er drie, die derde was heel bewust. Dank voor je reactie trouwens, gr. Jeannet

  3. Wat een mooi geschreven blog. Ik kende het woord niet en ik heb ook nog geen kinderen maar denk dat dat ook wel van die momentjes worden voor mij. Lijkt me moeilijk om zulke dingen tegen te komen en dan alles terug te zien van hoe ze er vroeger mee waren

    1. Hoi Mandy, dank voor je lieve woorden. Ik heb het in het blogje toegeschreven aan moeders en kinderen, maar er zijn andere herinneringen/plekken waar je hetzelfde gevoel bij kunt hebben. Het is die steek in je hart, dit komt nooit meer terug. En eigenlijk alles wat je meemaakt, komt niet meer terug, in min of meerdere mate. Bij kinderen is dat gewoon heel sterk, omdat ze nu volwassen zijn en geen kind meer. gr. Jeannet

  4. Erg mooi stuk! Ik ben zelf geen moeder, maar herken het gevoel wel. Heb het opgroeien van mijn broertje zeer bewust meegemaakt. Hij wordt zo snel groot hihi.

    1. Hoi Daphne, maar dan ben je toch ook een soort moeder voor hem geweest, denk ik zo. Ik weet natuurlijk niet hoeveel jullie schelen, maar ik denk, dat oudere zussen mee-opvoeden, haha. En verlang je weer terug naar die tijd? Vind je het jammer dat het voorbij is? Krijg je daar af en toe een onduidelijk onbestemd gevoel van, dat bijna pijn doet? Ja? Dat is saudade! Dank voor je compliment en je reactie, gr. Jeannet

  5. Wat een mooi stuk! Ik heb dit met de herinneringen van mijn vader die is er al 4 jaar niet meer en toch denk ik met weemoed aan bepaalde dingen terug.

    1. Hoi Sabine, wat lief van je, dank je wel. En ja, ik heb het naar moeder/kinderen geschreven, maar het geldt natuurlijk voor zoveel meer relaties, plekken, herinneringen. Als het goed is, komt na een zekere tijd er een ander sentiment in plaats van de weemoed, een van berusting en liefdevol omkijken. Ik hoop, dat je daar snel komt met de herinneringen aan je vader. gr. Jeannet

  6. Ik vind het mooi om te zien hoe mensen ouder worden. Vooral inderdaad bij kinderen. Als je een kind kent vanaf zijn of haar geboorte en dan de ontwikkeling ‘bij kan houden’ en volgen is het leuk om te zien wanneer een kind geen kind meer is, maar zelf keuzes en beslissingen kan maken.

    1. Hoi Nigel, het is ook mooi, dat kan ik alleen maar beamen. Maar het gaat om het gevoel van afscheid, van het nooit meer terugkomen van die kindertijd, van het missen dus. Dat is die steek in je hart, die weemoed. Dank voor je mooie reactie, gr. Jeannet

      1. Mooi geschreven.

        Ik herken dat gevoel… ik heb het vooral als ik denk aan mijn grootouders. Zij gaven mij en mojn zus een fantastische kindertijd en daar den ik weemoedig en met enig gemis aan terug

      2. Hoi Mieke, dank voor je compliment. Wat fijn, dat je grootouders jullie een fijne jeugd hebben gegeven. En dat scherpe gemis, die saudade, verandert op een gegeven moment in een berustende en fijne herinnering. gr. Jeannet

Reacties zijn gesloten.