Wat antwoord jij, als er gevraagd wordt: hoe gaat het met je? Meestal zal je zeggen, goed, mag niet klagen. En dan ga je eventueel nog door op iets wat echt goed gaat of voor je gevoel wat minder gaat. De laatste jaren gaf ik ook aldoor zo’n antwoord, maar eigenlijk vond ik het helemaal niet zo goed gaan. Ik was mijn ijkpunt kwijt, mijn winkel, en daar had ik het zwaar mee. Na 32 jaar mijn liefste bezigheid gedaan te hebben moest ik afscheid nemen van dat leven. Ik ging een soort van “met pensioen”. Ik kwam in mijn derde levensfase. Maar ik had nog zoveel energie! Wat moest ik in vredesnaam doen met al die vrij tijd? Hoe ging ik mijn leven verder invullen?

Geschatte leestijd: 6 minuten

We zijn een yep of een vitalo

Eerlijk gezegd had ik nog nooit van de term derde levensfase gehoord. Maar het is wel een logische term. Na de eerste, je jeugd, en je tweede, je werkzame leven, komen er nog twee levensfasen. De derde is de periode waarin mensen niet meer werken, met pensioen zijn, en alle tijd van de wereld hebben. We zijn nog niet hulpbehoevend, dat komt daarna, de vierde levensfase. De waardering van wat belangrijk is verandert. Dat gaat van materieel naar immaterieel, van welvaart naar welzijn, van het hoofd naar het hart, van het grote naar het kleine. De kwaliteit van leven wordt een essentieel thema.

Grappig: het dagblad Trouw heeft in september 2019 een prijsvraag uitgeschreven voor een benaming van “ons soort mensen”. De redactie had het in eerste instantie over de “yep”, de young elderly person, maar er kwam veel commentaar op die Engelse benaming. Uiteindelijk is het woord “vitalo” als winnaar uit de bus gekomen. Ikzelf hou echter wel van wat Engels in een tekst, dus ik vind yep een prima omschrijving.

De derde levensfase

Laatst las ik een interessant boekje met de titel Wie Prettig Oud Wil Worden, Begint Op Tijd *), geschreven door Bert van de Wijdeven en Martin van Arendonk, over deze derde levensfase. Wij, als babyboom- en X-generatie staan voor de uitdaging om onze resterende actieve jaren inhoudelijk zin te geven, maar ook te zorgen voor wat voor ons ligt, die hulpbehoevende jaren. Vroeger gingen we op ons 65ste met pensioen, dan konden we nog vijf jaar een sigaar roken of in het park zitten, dan was het wel gedaan. Maar tegenwoordig lonkt eerst nog een héle lange vakantie, van soms wel twintig jaar, waarin we gemiddeld gezonder zijn, rijker en hoger opgeleid. Iemand in het boekje beschrijft het als: “een generatie die een steile berg heeft beklommen, en nu geniet van het fantastische uitzicht, maar in de verte ook de horizon ziet”.

*) lees nog even door, want je kunt dit interessante boekje t.w.v. € 19,95 winnen!

Pioniers

Op dit moment is deze lange en vitale derde levensfase nog voor een groot deel een onontgonnen gebied. Het is opnieuw aan deze “jaren zestig generaties” om hier te gaan pionieren en te ontdekken hoe dit kan worden aangepakt. Daarbij moet je denken aan dingen als je identiteit (je bent geen middenstander, accountant of arts meer!), je wisseling van rol (je wordt oma of opa), je gezondheid (loopt soms anders dan je zou willen, lees Ouder Worden), en daarop verder bordurend, een ding als verlies van dierbaren. Maar gelukkig ook aan dingen als reizen en genieten, want voor veel yeps is deze levensfase de meest gelukkige fase van allemaal.

Het Zwitserleven gevoel of hoe blijf je zo lang mogelijk vitaal in deze levensfase

“Yeps kunnen worden vergeleken met de CBS-groep van 65- tot 80-jarigen. Daar zijn er in Nederland momenteel 2,4 miljoen van, zo’n 14 procent van de gehele bevolking. Die groep is sinds 1950 verdubbeld. En die trend zet door. In 2040 is al 26 procent van de bevolking 65 jaar of ouder. Rond 2050 zullen er in ons land voor het eerst meer 50-plussers dan jongeren zijn.

Gelijk met de sterke toename van het aantal mensen die in de derde levensfase terecht zijn gekomen en échte ouderen, neemt de komende jaren het aantal professionele en informele zorgverleners af. In 2030 al wordt het dreigende arbeidstekort geraamd op 280.000 medewerkers tot 800.000 in het somberste scenario. In de informele zorg gaat het dan al niet veel beter. Op dit moment heeft een 85-plusser nog 15 potentiële mantelzorgers tot zijn beschikking, in 2040 nog maar 6. Kort gezegd, de yeps die morgen met pensioen gaan, mogen dan met een Zwitserlevenachtig gevoel in de camper willen stappen, als zij over twintig jaar hulpbehoevend worden is er niemand die er voor hen zorgt. Nu al is het adagium van de overheid: woon thuis zo lang het kan. Dat zal in 2040 alleen meer indringender klinken.

Yeps doen er dus goed aan om zo lang mogelijk vitaal te blijven, terwijl ze tegelijkertijd hun eigen zorg moeten organiseren voor de tijd dat zij afhankelijk worden. Een levensbestendige woning, een goed netwerk en een potje geld om zelf zorg in de kopen maken dan het verschil.” (uit https://verhalen.trouw.nl/de-yep-van-tegenwoordig)

Wie Prettig Oud Wil Worden, Begint Op Tijd: boekje over de problematiek rond de derde levensfase

Probeer er toe te doen, ook al ben je met pensioen

Het is nu een kleine drie jaar geleden dat ik mijn winkel gesloten heb. En eigenlijk direct daarna ben ik begonnen met dit blog schrijven. In de afgelopen jaren heb ik me zo goed mogelijk ingewerkt in de online wereld en probeer ik daar nog steeds in bij te blijven. Gelukkig is dat heel gezond. Zoals Erik Scherder het omschrijft in zijn boek Hart voor je brein: “het actief houden van je brein, omdat het anders verloren gaat, wordt wel omschreven met de slogan “use it or lose it”. Iedere dag je hersenen uitdagen is een onmisbaar onderdeel van een actieve leefstijl.”

Maar hoe interessant ik het ook vond en nog steeds vind, ik miste de omgang met mensen. Toen de pandemie uitbrak verzuchtte ik zelfs tegen mijn kinderen “welcome to my life”, want voor mij veranderde er niet zoveel. Ik was toch al voornamelijk thuis.

Nu, met de geboorte van Lou, doe ik er weer toe. Ik ben oma van een klein meisje, dat van alles van me kan leren en waar ik goed voor moet zorgen. En door mijn vrijwilligerswerk bij het Museum van de Geest kom ik ook weer onder de mensen. Eindelijk na een kleine drie jaar kan ik volmondig zeggen, dat het in deze levensfase goed met me gaat.

Bereid je voor op die derde levensfase

Het boekje Wie Prettig Oud Wil Worden, Begint Op Tijd! bespreekt alle dingen, waar je mee te maken krijgt, als je Yep wordt of al een tijdje in die derde levensfase bent. Het laat je nadenken over hetgeen wat komen gaat en dat is behoorlijk nuttig. Zelf ben ik niet zo’n planner, maar het boekje zette me aan het denken. Kan ik zelf er iets aan doen om te zorgen dat ik prettig oud word? Wat is daarvoor nodig? Welke stappen kan ik nog zetten en op welke terreinen is actie nodig?

Zingeving heb ik dus eindelijk geregeld. Ons huis is veiliger gemaakt door een steile trap te vervangen door een luiere en er zitten nu aan beide kanten leuningen. En aan mijn gezondheid werk ik ook elke dag. Niet alleen door elke dag een uur wandelen, maar ook door mijzelf uit te dagen weer iets nieuws te leren. Maar eerlijk gezegd weet ik nog wel een terrein waar actie nodig is. Door de pandemie lijkt het wel alsof mijn vrienden en vriendinnen van me weg drijven. Nu is het weer tijd om alle banden weer aan te halen. Want voor je het weet is je derde levensfase voorbij en zit je in je laatste. Spijt is iets wat we niet willen hebben, toch?

Wil je het boekje winnen?

De redactie van Prettigblijvenleven.nl, de uitgever van het boekje, heeft 5 exemplaren t.w.v. € 19,95 beschikbaar gesteld. Wil je je goed voorbereiden op je derde levensfase, dan kun je tijdelijk dit boekje winnen. Laat hieronder weten, hoe jij je leven na je pensioen voor je ziet. Wat zou je nog willen doen in deze bijzondere tijd van van je leven? Hoe ga je dat vorm geven? En wat hoeft echt niet meer van je en ben je blij dat niet meer hoeft? Hoe zie jij de rest van je leven voor je? Laat het weten. En ik kies daar 5 inzendingen uit, die dit interessante boekje thuis gestuurd krijgen.

Zoals er vroeger in het wiskundelokaal een poster hing, die je aan het denken zette, zo zet dit boekje dat ook. Want “een slimme meid is op haar toekomst voorbereid.” Reageer vóór 1 oktober 2021; doe je mee?