vr. jul 1st, 2022

Wat antwoord jij, als er gevraagd wordt: hoe gaat het met je? Meestal zal je zeggen, goed, mag niet klagen. En dan ga je eventueel nog door op iets wat echt goed gaat of voor je gevoel wat minder gaat. De laatste jaren gaf ik ook aldoor zo’n antwoord, maar eigenlijk vond ik het helemaal niet zo goed gaan. Ik was mijn ijkpunt kwijt, mijn winkel, en daar had ik het zwaar mee. Na 32 jaar mijn liefste bezigheid gedaan te hebben moest ik afscheid nemen van dat leven. Ik ging een soort van “met pensioen”. Ik kwam in mijn derde levensfase. Maar ik had nog zoveel energie! Wat moest ik in vredesnaam doen met al die vrij tijd? Hoe ging ik mijn leven verder invullen?

Geschatte leestijd: 6 minuten

We zijn een yep of een vitalo

Eerlijk gezegd had ik nog nooit van de term derde levensfase gehoord. Maar het is wel een logische term. Na de eerste, je jeugd, en je tweede, je werkzame leven, komen er nog twee levensfasen. De derde is de periode waarin mensen niet meer werken, met pensioen zijn, en alle tijd van de wereld hebben. We zijn nog niet hulpbehoevend, dat komt daarna, de vierde levensfase. De waardering van wat belangrijk is verandert. Dat gaat van materieel naar immaterieel, van welvaart naar welzijn, van het hoofd naar het hart, van het grote naar het kleine. De kwaliteit van leven wordt een essentieel thema.

Grappig: het dagblad Trouw heeft in september 2019 een prijsvraag uitgeschreven voor een benaming van “ons soort mensen”. De redactie had het in eerste instantie over de “yep”, de young elderly person, maar er kwam veel commentaar op die Engelse benaming. Uiteindelijk is het woord “vitalo” als winnaar uit de bus gekomen. Ikzelf hou echter wel van wat Engels in een tekst, dus ik vind yep een prima omschrijving.

De derde levensfase

Laatst las ik een interessant boekje met de titel Wie Prettig Oud Wil Worden, Begint Op Tijd, geschreven door Bert van de Wijdeven en Martin van Arendonk, over deze derde levensfase. Wij, als babyboom- en X-generatie staan voor de uitdaging om onze resterende actieve jaren inhoudelijk zin te geven, maar ook te zorgen voor wat voor ons ligt, die hulpbehoevende jaren. Vroeger gingen we op ons 65ste met pensioen, dan konden we nog vijf jaar een sigaar roken of in het park zitten, dan was het wel gedaan. Maar tegenwoordig lonkt eerst nog een héle lange vakantie, van soms wel twintig jaar, waarin we gemiddeld gezonder zijn, rijker en hoger opgeleid. Iemand in het boekje beschrijft het als: “een generatie die een steile berg heeft beklommen, en nu geniet van het fantastische uitzicht, maar in de verte ook de horizon ziet”.

Pioniers

Op dit moment is deze lange en vitale derde levensfase nog voor een groot deel een onontgonnen gebied. Het is opnieuw aan deze “jaren zestig generaties” om hier te gaan pionieren en te ontdekken hoe dit kan worden aangepakt. Daarbij moet je denken aan dingen als je identiteit (je bent geen middenstander, accountant of arts meer!), je wisseling van rol (je wordt oma of opa), je gezondheid (loopt soms anders dan je zou willen, lees Ouder Worden), en daarop verder bordurend, een ding als verlies van dierbaren en hoe om te gaan met eenzaamheid. Maar gelukkig ook aan dingen als reizen en genieten, want voor veel yeps is deze levensfase de meest gelukkige fase van allemaal.

Het Zwitserleven gevoel of hoe blijf je zo lang mogelijk vitaal in deze levensfase

“Yeps kunnen worden vergeleken met de CBS-groep van 65- tot 80-jarigen. Daar zijn er in Nederland momenteel 2,4 miljoen van, zo’n 14 procent van de gehele bevolking. Die groep is sinds 1950 verdubbeld. En die trend zet door. In 2040 is al 26 procent van de bevolking 65 jaar of ouder. Rond 2050 zullen er in ons land voor het eerst meer 50-plussers dan jongeren zijn.

Gelijk met de sterke toename van het aantal mensen die in de derde levensfase terecht zijn gekomen en échte ouderen, neemt de komende jaren het aantal professionele en informele zorgverleners af. In 2030 al wordt het dreigende arbeidstekort geraamd op 280.000 medewerkers tot 800.000 in het somberste scenario. In de informele zorg gaat het dan al niet veel beter. Op dit moment heeft een 85-plusser nog 15 potentiële mantelzorgers tot zijn beschikking, in 2040 nog maar 6. Kort gezegd, de yeps die morgen met pensioen gaan, mogen dan met een Zwitserlevenachtig gevoel in de camper willen stappen, als zij over twintig jaar hulpbehoevend worden is er niemand die er voor hen zorgt. Nu al is het adagium van de overheid: woon thuis zo lang het kan. Dat zal in 2040 alleen meer indringender klinken.

Yeps doen er dus goed aan om zo lang mogelijk vitaal te blijven, terwijl ze tegelijkertijd hun eigen zorg moeten organiseren voor de tijd dat zij afhankelijk worden. Een levensbestendige woning, een goed netwerk en een potje geld om zelf zorg in de kopen maken dan het verschil.” (uit https://verhalen.trouw.nl/de-yep-van-tegenwoordig)

Wie Prettig Oud Wil Worden, Begint Op Tijd: boekje over de problematiek rond de derde levensfase

Probeer er toe te doen, ook al ben je met pensioen

Het is nu een kleine drie jaar geleden dat ik mijn winkel gesloten heb. En eigenlijk direct daarna ben ik begonnen met dit blog schrijven. In de afgelopen jaren heb ik me zo goed mogelijk ingewerkt in de online wereld en probeer ik daar nog steeds in bij te blijven. Gelukkig is dat heel gezond. Zoals Erik Scherder het omschrijft in zijn boek Hart voor je brein: “het actief houden van je brein, omdat het anders verloren gaat, wordt wel omschreven met de slogan “use it or lose it”. Iedere dag je hersenen uitdagen is een onmisbaar onderdeel van een actieve leefstijl.”

Maar hoe interessant ik het ook vond en nog steeds vind, ik miste de omgang met mensen. Toen de pandemie uitbrak verzuchtte ik zelfs tegen mijn kinderen “welcome to my life”, want voor mij veranderde er niet zoveel. Ik was toch al voornamelijk thuis.

Nu, met de geboorte van Lou, doe ik er weer toe. Ik ben oma van een klein meisje, dat van alles van me kan leren en waar ik goed voor moet zorgen. En door mijn vrijwilligerswerk bij het Museum van de Geest kom ik ook weer onder de mensen. Eindelijk na een kleine drie jaar kan ik volmondig zeggen, dat het in deze levensfase goed met me gaat.

Bereid je voor op die derde levensfase

Het boekje Wie Prettig Oud Wil Worden, Begint Op Tijd! bespreekt alle dingen, waar je mee te maken krijgt, als je Yep wordt of al een tijdje in die derde levensfase bent. Het laat je nadenken over hetgeen wat komen gaat en dat is behoorlijk nuttig. Zelf ben ik niet zo’n planner, maar het boekje zette me aan het denken. Kan ik zelf er iets aan doen om te zorgen dat ik prettig oud word? Wat is daarvoor nodig? Welke stappen kan ik nog zetten en op welke terreinen is actie nodig?

Zoals er vroeger in het wiskundelokaal een poster hing, die je aan het denken zette, zo zet dit boekje dat ook. Want “een slimme meid is op haar toekomst voorbereid”.

By Jeannet

12 thoughts on “De derde levensfase, nu zijn we een yep of vitalo”
  1. ha Jeannet, ik loot graag mee, of ben ik te oud?
    Ik ben nu een jaar met pensioen, in het begin maakte het niets uit, want het laatste halve werkjaar was toch thuis werken vanwege Corona. Ik werkte gewoon door, nu vrijwillig, zoals mantelzorg voor enkele dierbaren, klusjes voor een paar verenigingen waar ik (bestuurs)lid van ben, eigenlijk helemaal in het verlengde van mijn werk. Maar na een half jaar kreeg ik een hersenbloeding, die overigens geen verband hield met mijn leeftijd – het had op iedere leeftijd kunnen gebeuren. Het was eigenlijk prachtig getimed: ik had en heb alle rust om te herstellen, door Corona miste ik niets, want alle uitjes waren toch al afgezegd. Ineens had ik volkomen rust, want alles was te veel. Ik vind het fantastisch dat er elke maand geld binnen komt, terwijl ik de rust heb om te wandelen, met vrienden af te spreken, intussen ook weer te fietsen. Rustig aan kan ik weer beginnen met serieuzer werk! We zijn in Nederland enorm gezegend met AOW (en in ons geval gelukkig een pensioen erbij), laten we hopen op een regering die niet meer doorgaat op de heilloze neo-liberale weg! Overigens heb ik intussen ook ervaren hoe veel mensen zich vrijwillig en blijmoedig inzetten in onze maatschappij, in de gezondheidszorg, in de natuurbescherming, voor cultuur, sociale cohesie en politiek. Dus ik kan niet wachten tot ik weer mee kan doen.

    1. Hoi Finette, wat leuk dat je reageert! En natuurlijk ben je niet te oud, dat ben ik ook niet. Ik heb nuttige dingen uit het boekje mee gekregen, dus jij ook. Heel fijn, dat je het gevoel hebt dat je hersenbloeding ook nog ergens nuttig voor was, dat is een hele gezonde manier om tegen tegenslagen aan te kijken. Ik hoop dat je idd weer snel mee kunt doen aan van alles. Kus, Jeannet

  2. Het fantaseren wat ik na mijn werkzame leven moet gaan doen, heb ik al achter me gelaten.
    Ik ben al in deze fase beland.
    Anderhalf jaar geniet ik al van mijn pensioen en ben in de gelukkige omstandigheid dat de gezondheid mij veel toelaat.
    Zowel bij de lichamelijk als geestelijk gezondheid zijn er de dingetjes, die mis zijn, maar ze zijn geen belemmering in mijn functioneren. Ouderdom komt met gebreken, wordt gezegd. Ik kan ze nog even voor de deur houden.
    Bij werken met vaste groep mensen laat je, als je stopt, heel wat achter. Heerlijk dat ik kon stoppen met werken. Jammer dat ik veel van die personen niet meer zag en nooit meer zal zien.
    Bij pensionering wil ik ook mensen blijven zien, dat was een voornemen. Anders raak je geïsoleerd.
    Werken is een noodzakelijke periode, waarbij veel tijd gebruikt wordt voor reizen van en naar het werk, het werk doen en de in mijn geval ook nog de nodige administratie voor het werk. (En zoals het opvalt, werk is dan een veel gebruikt woord)
    Het is een periode waarin je te kort tijd hebt om allerlei leuke dingen uitgebreid te doen. Leuke dingen kosten veel tijd.
    Ik leefde naar de vrije periode toe en hoe leuk ik mijn werk ook vond, ik was bewust wat ik moest laten en straks kon doen.
    Ik kwam tot een hele lijst
    Sporten, het gezellige potje tennis, wandelen, zorgen voor de moestuin, lezen, koken, fietsen, samen zijn met mijn partner, netflixen en zo nu en dan even “weg”.
    Een hele rij tijdverslindende leuke bezigheden.
    Toen ik nog werkte had ik inderdaad deze wensen. En wensen zijn waarheden geworden.
    Waar is het zwarte gat? Waarschijnlijk is dit gat er niet omdat je die van te voren niet gemaakt hebt, een berg van wensen moest vervuld worden. Dingen, die je wil doen, hoeven helemaal niet nuttig te zijn, maar je wel een voldoening geeft, het gevoel van “wat is het leven toch leuk!”
    En dan blijft er nog voldoende andere dingen over. Vrijwillerswerk!
    Ook dan kan je weer onder de mensen zijn.
    Overal kan je hulp bieden, jezelf nuttig maken voor de maatschappij.
    Helaas, het oudje spreekt, is er steeds meer een tekort aan handjes, die helpen.
    Iets doen voor een ander zonder dat je er geld voor krijgt.
    Op de sportclub, in de zorg (zelf heb ik bij een hospice Vrijwillerswerk gevonden), in de dienstverlenende sector en veel meer en natuurlijk bij je eigen kinderen. Kinderen, die onbetaalde oppas nodig hebben omdat veel geld gaat zitten in een veel te duur huis.
    Helaas wonen mijn kinderen te ver weg om hier een actieve rol in te spelen, ik wel de opa zijn de in vakanties het vakantieadres is. Mooie herinneringen opbouwen.
    En wachten wanneer er bij de wat jongere bonuskinderen (wat vind ik dit een vreselijk woord, maar het geeft wel de situatie juist aan) wel die taak kan vervullen.
    Langzaam wordt ik ouder, ouder voel ik me niet. Bezig met alles wat jeugd doet herleven

    Dick van Broekhoven

    1. Hoi Dick, wat een mooi en uitgebreide reactie heb je gegeven. En wat ben ik blij dat je het naar je zin hebt in je `nieuwe leven`. Terwijl ik aan het lezen was, dacht ik, die man moet een blog beginnen, hij schrijft leuk! Wie weet zien we elkaar nog eens, lijkt me gezellig. Voor nu, dank voor je verhaal en je doet mee met de verloting van het boekje. En als het niet meer voor jou van toepassing is, dan ken je misschien nog wel iemand die het goed kan gebruiken. Sinterklaas is just around the corner … gr. Jeannet

  3. Ik heb daar eerlijk gezegd nog nooit lang over nagedacht. Dus hopelijk brengt het boekje mij op ideetjes.
    Wel lijkt het mij fijn om meer vrije tijd te hebben, zomaar spontaan naar een museum te kunnen gaan bijvoorbeeld of naar het strand.
    Meer tijd om leuke dingen te doen met de kleinkinderen. Meer te gaan wandelen,lezen en fietsen en afspreken met de mensen die ik graag zie. Het allerfijnste lijkt mij dat ik geen wekker meer hoef te zetten en niet de hele dag op de klok hoef te letten.
    Het klinkt als ik het zo opschrijf erg aanlokkelijk!

    1. Hoi Anna, dat is ook erg aanlokkelijk. En inderdaad die wekker, heerlijk. Maar je bent dan altijd vrij. En dat zijn heel wat dagen om op te vullen. Iets zinvols ontdekken om te doen na je pensioen is heel belangrijk om prettig oud te worden. Dus ik hoop dat je het boekje wint, dan kun je daar eens rustig over nadenken. gr. Jeannet

  4. Het lijkt mij fijn om je eigen tijd in te kunnen delen en te doen waar jezelf zin in hebt.
    Ik wil graag een moestuin, meer reizen, lezen, vrijwilligers werk doen, uitgebreid koken.
    Op een terras zitten gewoon overdag, afspreken met vriendinnen etc.
    Geen tijdgebrek meer hebben of haast dat lijkt mij fantastisch!

    1. Hoi Betty, alles wat je noemt, dat is precies waar het in die 65+ jaren om gaat. Meer tijd voor jezelf en voor anderen, rust, genieten, enz. Dank voor je antwoord, ik hoop dat het allemaal jouw kant op komt tzt. En dat boekje ook, je doet mee met de verloting! gr. Jeannet

  5. Ik ben 64 en van een generatie die vaak al jong begon met werken, op mijn 15e dus. Altijd bij grotere bedrijven gewerkt en ons geld met verstand gebruikt, niet lenen omdat je iets graag wilde hebben, maar ook geen droog brood eten.
    Altijd eerder willen stoppen met werken, dus een lijfheidspolis genomen, daarna kwam de gekte op de huizenmarkt, aangezien we nooit echt gekke dingen gedaan hebben hadden we een lage hypotheek, in ieder geval gezien de nieuwe waarde van het huis.
    Op mijn 50 het huis verkocht, de bank zijn centjes gegeven en vertrokken uit Nederland. Nu geniet ik al 13 jaar van mijn leven in Portugal, helaas is de AOW leeftijd opgeschoven, maar dat vangt die polis wel op. Geen luxe leven, maar wel een rijk leven, op een gegeven moment leer je dat tijd waardevoller is dan geld.

    1. Wat een prachtige opmerking, die ‘op een gegeven moment leer je dat tijd waardevoller is dan geld’.
      Wat ook in het artikeltje staat: de waardering van wat belangrijk is verandert. Dat gaat van materieel naar immaterieel, van welvaart naar welzijn, van het hoofd naar het hart, van het grote naar het kleine.
      Dank voor je verhaal, en geniet lekker verder in Portugal.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.